โคลงโบราณ มีลักษณะคล้ายโคลงดั้นวิวิธมาลี แต่ไม่มีการบังคับวรรณยุกต์เอก และวรรณยุกต์โท จะมีก็เพียงแต่บังคับเรื่องสัมผัสเท่านั้น โคลงโบราณเป็นโคลงซึ่งไทยเราดัดแปลงมาจากกาพย์ในภาษาบาลีอันมีชื่อว่า คัมภีร์กาพย์สารวิสาสินีซึ่งว่าด้วยวิธีแต่งกาพย์ต่าง ๆ อยู่ ๑๕ กาพย์ด้วยกัน แต่มีลักษณะเป็นโคลงอย่างแบบไทยอยู่ ๘ ชนิด เพราะเหตุที่ไม่มีการบังคับวรรณยุกต์เอก และวรรณยุกต์โท จึงเรียกว่า โคลงโบราณ นอกนั้นมีลักษณะเป็นกาพย์แท้
      คณะ พยาค์ และสัมผัสให้ดูได้จากในแผนผัง นอกนั้นไม่ได้บังคับ ซึ่งจะสามารถมองได้ว่าในโคลงแต่ละบทจะมี ๔ บรรทัด วรรคหน้าจะมี ๕ คำ วรรคหลังจะมี ๒ คำ หากมีคำว่ามหานำหน้าชื่อโคลงก็จะเพิ่มคำในวรรคหลังของบาทที่ ๔ อีก ๒ คำ ในบาทที่ ๒ และบาทที่ ๔ ถ้ามีการส่งสัมผัสเสียงเอกก็ให้รับด้วยเสียงเอก หากเป็นการส่งด้วยเสียงโท ก็ให้รับด้วยเสียงโท
      โคลงโบราณนี้ ต้นฉบับภาษาบาลีเรียกว่า " กาพย์ " มีข้อสังเกตุอยู่อย่างหนึ่ง คือในฉบับภาษาบาลีนั้น บางกาพย์จะมีลักษณะละม้ายคล้ายคลึงกับ โคลง ๔ สุภาพ และ โคลงดั้นมาก มีทั้งจำนวนและสัมผัสคล้าย ๆ กัน แปลกแต่ตรงที่ไม่มีการบังคับวรรณยุกต์เอก และวรรณยุกต์โท ตามตำแหน่งเช่นเดียวกับโคลง ๔ สุภาพ และ โคลงดั้น เพราะในภาษาบาลีไม่มีรูปวรรณยุกต์ใช้เหมือนกับในภาษาไทย บางทีโคลงของไทยเราอาจจะมีต้นกำเนิดมาจากกาพย์ในภาษาบาลีก็เป็นได้ ขอให้พิจารณาดู กาพย์มหาสินธุมาลีต่อไปนี้ว่าจะมีลักษณะคล้ายคลึงกับ โคลง ๔ สุภาพอย่างไรบ้าง

มหาสินฺธุมาลี กาพฺย์ ( กาพย์มหาสินธุมาลี )
มุนินฺท , เทห -	รํสี
มธุรวาจี	จ เต
สุมโนหารี	นิจฺจํ
สุชนานเม -	ว สพฺพโส.